STICHTINGSAKTE door Jacques LACAN (1964)
Ik sticht – even alleen als ik dat altijd ben geweest in mijn verhouding tot de psychoanalytische zaak – de "École Française de Psychanalyse", waarvan ik persoonlijk het bestuur zal waarnemen voor de vier komende jaren, waarvoor niets mij voor het ogenblik belet in te staan.
Mijn bedoeling is dat deze naam het organisme vertegenwoordigt waarin een werk moet gebeuren – dat, in het veld dat Freud geopend heeft, de snedige ploegschaar van zijn waarheid herinvoert – dat de oorspronkelijke praxis die hij ingesteld heeft onder de naam psychoanalyse, terugvoert tot de plicht die haar toekomt in onze wereld – dat door een vasthoudende kritiek de afwijkingen en het geschipper daarin aan de kaak stelt, die door de verloedering van haar gebruik haar vooruitgang afremmen.
Dit werk-objectief is onlosmakelijk verbonden met een vorming die verstrekt moet worden in deze beweging van herovering. Het is meteen duidelijk dat diegenen die ik zelf gevormd heb, er ten volle toe gerechtigd zijn, en dat al diegenen die kunnen bijdragen tot het op de proef stellen van de gegrondheid van deze vorming, ertoe uitgenodigd zijn.
Diegenen die deze School zullen vervoegen zullen zich ertoe verbinden een taak te vervullen die onderworpen is aan een interne en een externe controle. In ruil daarvoor zijn ze ervan verzekerd dat geen moeite zal gespaard worden opdat alles wat ze aan waardevols zullen doen, de weerklank zou krijgen die het verdient, en op de gepaste plaats.
Voor de uitvoering van het werk, zullen we het principe aannemen van een uitwerking die gaande gehouden wordt in een kleine groep. Elk ervan (we hebben een naam om die groepjes aan te duiden) zal samengesteld zijn uit minimum drie personen, maximum vijf, vier is de juiste maat. PLUS ÉÉN, belast met de selectie, de discussie en de uitkomst die het werk van elkeen moet krijgen.
Nadat ze een bepaalde tijd gewerkt hebben, zullen de elementen van een groepje voorgesteld worden om te permuteren naar een andere.
De bestuurstaak zal niet neerkomen op het baasspelen waarbij de bewezen dienst zou gekapitaliseerd worden als toegang tot een hogere graad, en niemand zal moeten denken dat hij een stapje terugzet wanneer hij weer terugkeert tot een basiswerk.
Reden is dat elke persoonlijke onderneming zijn auteur terug binnen de voorwaarden van kritiek en controle zal plaatsen waaraan elk voort te zetten werk onderworpen zal zijn in de School.
Dit impliceert geenszins een omgekeerde hiërarchie, maar een circulaire organisatie, waarvan de gemakkelijk te programmeren werking zal geconsolideerd worden doorheen de ervaring.
We stellen drie afdelingen samen, waarvan ik de werking zal verzekeren, met twee medewerkers die me voor elk ervan bijstaan.
1. – AFDELING PURE PSYCHOANALYSE, zijnde praxis en leer van de eigenlijke psychoanalyse, die de didactische en niets anders dan de didactische psychoanalyse is – wat op de geëigende plaats gestaafd zal worden.
De dringend aan de orde te stellen problemen omtrent alle uitkomsten van de didactische analyse zullen hier naar boven kunnen komen via een doorlopende confrontatie tussen personen met ervaring met de didactische analyse en kandidaten in vorming. De bestaansreden ervan steunt op hetgeen niet verhuld moet worden: te weten de nood die voortspruit uit de beroepsvereisten telkens deze er een geanalyseerde in vorming toe nopen een analytische verantwoordelijkheid, hoe klein ook, op zich te nemen.
Het is in de context van dit probleem en als een bijzonder geval ervan dat dit van het in controle gaan gesitueerd moet worden. Aanloop tot de definiëring van dit geval op grond van andere criteria dan de indruk van jan en het vooroordeel van alleman. Want men weet dat dit heden zijn enige wet is, in een tijd dat de schending van de regel die de strikte naleving van haar vormen met zich brengt, schering en inslag is.
Van in het begin en in elk geval zal een gedegen controle in dit kader verzekerd worden aan de practicus in opleiding in onze School. De trekken via dewelke ikzelf breek met de gevestigde standaarden uit de didactische praktijk zullen worden voorgedragen voor de studie die ik hiermee heb ingesteld, evenals de effecten die men toeschrijft aan mijn onderwijs op het verloop van mijn analyses, ingeval mijn geanalyseerden het bijwonen als leerlingen. Zonodig zal men daar ook de impasses in onder brengen die enkel en alleen voortvloeien uit mijn positie in een dergelijke School, namelijk de impasses teweeggebracht in haar werk door de inductie zelf die mijn onderwijs betracht.
Deze studies, die moeten culmineren in de in vraagstelling van de gevestigde routine, zullen verzameld worden door de directieraad van de afdeling die zal waken over de meest geschikte wegen om de effecten te ondersteunen van de uitnodiging daartoe.
Drie onderafdelingen:
- Leer van de pure psychoanalyse;
- Interne kritiek van haar praxis als vorming;
- Controle van psychoanalytici in opleiding.
Tenslotte stel ik als leerstellig principe dat deze afdeling, de eerste, evenzeer als deze waarvan ik de bestemming onder punt drie zal aanduiden, zich in haar ledenwerving niet zal beperken tot de medische kwalificatie, gezien de pure psychoanalyse op zichzelf geen therapeutische techniek is.
2. – AFDELING TOEGEPASTE PSYCHOANALYSE, wat wil zeggen van therapeutiek en medische kliniek.
Hierin zullen medische groepen toegelaten worden, al dan niet samengesteld uit gepsychoanalyseerde subjecten, als ze maar in staat zijn bij te dragen tot de psychoanalytische
ervaring; – door de kritiek van de indicaties ervoor in haar resultaten, – door het op de proef stellen van de categorische termen en structuren die ik erin ingevoerd heb als wat de lijn zelf van de freudiaanse praxis uitmaakt, – en dit in het klinisch onderzoek, in de nosografische definities, in de formulering zelf van therapeutische projecten.
Hier ook drie onderafdelingen:
- Leer van de kuur en van haar variaties;
- Casuïstiek;
- Informatie in verband met de psychiatrie en verkenning van het medische veld.
Een directieraad om elk werk als echt van de School komend te erkennen, en zodanig dat zijn samenstelling elk kant en klaar conformisme uitsluit.
3. – AFDELING INVENTARISATIE VAN HET FREUDIAANSE VELD
Ze zal vooreerst het verslag en de kritische lezing voor haar rekening nemen van al wat de publicaties die zich daartoe gemachtigd achten in dit veld bieden.
Ze zal werk maken van het aan het licht brengen van de principes van waaruit de analytische praxis in de wetenschap haar statuut moet krijgen. Statuut dat, als hoe particulier dit uiteindelijk ook erkend moet worden, niet dat kan zijn van een onuitspreekbare ervaring.
Ze zal ten slotte oproepen om onze ervaring iets bij te brengen én iets over te brengen, van hetgeen van het structuralisme, ingesteld in bepaalde wetenschappen, verhelderend kan werken voor het structuralisme waarvan ik de functie heb aangetoond in onze ervaring – en omgekeerd, van hetgeen dezelfde wetenschappen aan aanvullende inspiratie kunnen krijgen vanuit onze subjectivering.
Uiteindelijk is een praxis van de theorie vereist, waarzonder de orde van verwantschappen die de door ons conjecturaal genoemde wetenschappen uittekenen, overgeleverd zal blijven aan een politiek op drift die zich opblaast met de illusie van een universele conditionering.
Dus nog eens drie onderafdelingen:
- Continu commentaar op de psychoanalytische beweging;
- Aansluiting met verwante wetenschappen;
- Ethiek van de psychoanalyse, die de praxis van haar theorie is.
Het financieel fonds, vooreerst gevormd door de bijdragen van de leden van de School, door de toelagen die ze eventueel zal bekomen, of nog door de diensten die ze als School zal verzekeren, zal volledig voorbehouden zijn voor haar inspanning tot publiceren.
Eerst en vooral zal een jaarboek de titels en samenvatting van de werken van de School bundelen, waar ze ook verschenen zijn, jaarboek waarin op eenvoudige vraag allen zullen voorkomen die erin zullen gefunctioneerd hebben.
Men zal zich aansluiten bij de School door er zich aan te melden in een werkgroepje gevormd zoals we hebben aangeduid.
Over de toelating zal in het begin door mezelf beslist worden zonder dat ik rekening zal houden met de posities die wie dan ook ingenomen heeft in het verleden jegens mijn persoon, zeker als ik ervan ben dat ik het niet ben die het gemunt heeft op degenen die me verlaten hebben; zij zullen het alsmaar meer op mij gemunt hebben omdat ze niet meer op hun stappen kunnen terugkomen.
Mijn antwoord zal overigens slechts slaan op wat ik op grond van titels zal kunnen veronderstellen of vaststellen van de waarde van het groepje en de plaats die het vooreerst zal beogen in te vullen.
De organisatie van de School volgens het principe van roulatie dat ik aangegeven heb, zal vastgelegd worden door de zorgen van een commissie, met dat doel ingesteld door een eerste algemene vergadering, die binnen één jaar gehouden zal worden. Deze commissie zal die uitwerken op grond van de ervaring opgedaan aan het eind van het tweede jaar, waar een tweede vergadering die zal moeten goedkeuren.
Het is niet noodzakelijk dat de toetredingen het geheel van dit plan dekken opdat het zou werken. Ik heb geen nood aan een lange lijst, maar aan vastberaden werkers, zoals ik er nu reeds ken.
Jacques Lacan
21 juni 1964
(Vertaling Lieve Billiet, Joost Demuynck, Lieven Jonckheere, Anne Lysy)