KRING VOOR PSYCHOANALYSE
VAN DE NEW LACANIAN SCHOOL
een voorstelling
Kring, NLS en WAP
De lacaniaanse oriëntatie door Jacques-Alain Miller en het programma van de Kring
De Kring aan het werk
De Kring en de reglementering van de psychotherapie
Publicaties van de Kring
Het bureau van de Kring
Kring, NLS en WAP
In oktober 2004 werd de Kring voor Psychoanalyse van de New Lacanian School gesticht. De Kring is de opvolger van de zogenaamde Nederlandstalige Lijst, die zelf actief was vanaf 2000. De Kring staat niet op zich, maar is inderdaad geaffilieerd bij de New Lacanian School, een school die in 2003 gesticht werd door Jacques-Alain Miller en die zelf deel uitmaakt van de World Association of Psychoanalysis. Doelstelling van de Kring is de verwezenlijking van de doelstellingen van de WAP en de NLS in Vlaanderen en Nederland, zijnde "de bevordering van de uitwerking en de overdracht van de psychoanalyse", en "het scheppen van werkverbanden met andere geaffilieerde psychoanalytische verenigingen en Scholen in Europa".
Zo staat het in de statuten van de VZW, neergelegd op 4 februari 2005. Wat betekent dit in de praktijk?
terug naar inhoudstafel
De lacaniaanse oriëntatie door Jacques-Alain Miller
en het programma van de Kring
"Uitwerking en overdracht van de psychoanalyse" betekent dat de Kring zich niet beperkt tot de bijdragen van Freud en de verschillende bewegingen van terugkeer daarnaar in Lacans onderwijs. Beide blijven even fundamenteel. Daarnaast heeft de Kring echter ook oog voor de laatste periode in Lacans onderwijs, waarin hij radicaal zijn eigen weg zoekt. Deze zogenaamde 'laatste Lacan' heeft nog altijd de reputatie van zeer esoterisch te zijn, de topologie (van de borromeïsche knoop) is daar naar buiten toe emblematisch voor geworden. De Kring probeert nu ook deze Lacan toegankelijker te maken voor een breder publiek.
Dat gebeurt niet alleen op conceptueel vlak, maar ook en vooral via de exploratie van de mogelijke gevolgtrekkingen voor de hedendaagse kliniek. Vanuit de laatste Lacan wordt immers zowel een begin van psychoanalytische behandeling van de psychosen ('toegepaste psychoanalyse') als een echt einde van de psychoanalytische kuur van de neurosen (als basisvoorwaarde om psychoanalyticus te kunnen worden, via de procedure van de 'passe') denkbaar. In haar antwoorden op de groeiende impasses, niet alleen van de hedendaagse kliniek, maar ook van de cultuur, kan de psychoanalyse zich niet meer veroorloven van zich te beperken tot Freud, maar evenmin tot Lacans structuralistisch genoemde terugkeer tot Freud (met "het primaat van het symbolische" en "het onbewuste is gestructureerd als een taal").
Wil de psychoanalyse vandaag nog altijd bestaansrecht hebben, doordat ze inderdaad iets 'anders' te zeggen heeft, dan moet ze ook de laatste Lacan hoorbaar maken. Doordat ze Freud niet meer gevolgd zijn in zijn laatste metapsychologie, met de haarspeldbocht van de doodsdrift, dienden de postfreudianen de essentie van Freud zelf te laten schieten. Wie zich niet waagt in het laatste, topologische verkeersknooppunt in Lacans parcours, en dus maar wat blijft rondtoeren doorheen de eerste Lacan, riskeert nu op zijn beurt ook elk contact met de essentie van Lacan en het reële van de actuele kliniek te verliezen.
Vermits de Kring deel uitmaakt van de NLS en de WAP, laat hij zich in zijn "uitwerking en overdracht van de psychoanalyse" leiden door Jacques-Alain Millers 'lacaniaanse oriëntatie'. Ieder jaar stelt de Kring een programma op rond een bepaald actueel thema binnen deze lacaniaanse oriëntatie. In 2004-2005 was dat bijvoorbeeld Lacans overschrijding van Freuds angsttheorie (naar aanleiding van de verschijning van Séminaire X). In 2005-2006 is dat Lacans herdefiniëring van het symptoom als sintoom, dat in de topologische benadering van het spreekwezen (parlêtre) de functie toekomt die voorheen, in de structuralistische benadering van het subject, toekwam aan de Naam-van-de-Vader (naar aanleiding van de verschijning van Séminaire XXIII). In 2006-2007 wordt dat een poging om te begrijpen wat de moeilijkheden zijn bij de installatie en hantering van de overdracht in de psychoanalytische kliniek in een tijd van beperkende psychologische vragenlijsten rond gedragsstoornissen en compleet overspannen verwachtingen in de neuro-biologie.
terug naar inhoudstafel
De Kring aan het werk
Dat programma probeert de Kring waar te maken door "werkverbanden te scheppen" rond dat actueel thema binnen de lacaniaanse oriëntatie. Daarin werkt de Kring samen met andere groepen van de NLS en andere scholen van de WAP, maar ook met al wie getuigt van een echte bewogenheid door de psychoanalyse.
Een basisinstrument daarbij is het kartel van de NLS. Kartels zijn kleine werkgroepen waarin vier tot vijf mensen verondersteld worden elk een eigen eindproduct na te streven, dat verband houdt met het thema van het jaarprogramma.
De ruggengraat van de samenwerking wordt telkens gevormd door drie "Weekends NLS", een initiatief van Alexandre Stevens, voorzitter van de NLS tot juli 2006. In wat ondertussen een klassiek drieluik is geworden geeft een collega-analyticus uit een andere groep van de NLS of een andere School van de WAP een theoretische uiteenzetting, leidt hij of zij een klinische gevalsbespreking en participeert hij of zij in een conversatie.
Op initiatief van Gil Caroz, voorzitter van de NLS vanaf juli 2006, wordt in het programma 2006-2007, een nieuw project geïntegreerd, "Nouages" (verknoping) genoemd. Dat is een seminarie van de NLS, dat deel uitmaakt van de wetenschappelijke voorbereiding van het congres van de NLS in Athene op 19-20 mei 2007, dat als thema "Installatie en hantering van de overdracht in de Psychoanalyse van vandaag" heeft. In dat project, dat geanimeerd wordt door de voorzitter van de Kring, presenteren een NLS lid van de Kring, een NLS lid uit een andere groep van de NLS én een vertegenwoordiger van het Uitvoerend Comité van de NLS elk een werkstuk, waarvan twee met klinische inslag. Het verslag van de debatten daar rond wordt achteraf ter beschikking gesteld van de andere groepen van de NLS.
Zelf organiseert de Kring een Theoretisch Seminarie rond Lacans onderwijs en een Klinisch Seminarie met gevalsbesprekingen in de toegepaste psychoanalyse. Van beide seminaries wordt het thema telkens bepaald vanuit het thema dat vanuit de lacaniaanse oriëntatie op dat moment ook in alle andere groepen en scholen van de NLS en de WAP actueel is. Sedert 2005-2006 organiseert de Kring ook regelmatig gevalspresentaties met nabespreking.
Ieder jaar culmineren al deze vormen van samenwerking in een ontmoeting tijdens een internationaal congres van de NLS. Het eerste congres, dat tevens het stichtend congres van de NLS was, greep plaats in 2003, in Brugge, en was gewijd aan de indicaties en resultaten van de 'toegepaste' psychoanalyse. In 2004 was de NLS te gast in Genève, om van gedachten te wisselen rond hoe er heden allemaal 'gebruik' valt te maken van een psychoanalyticus; in Londen hadden we het in 2005 over 'overschrijding' van de angst; en dit jaar exploreerden we in Tel Aviv de hedendaagse kliniek van 'het vaderschap'. De Kring werkt actief mee aan deze internationale congressen, onder meer door te participeren in digitale kartels van de NLS die deze theoretisch en klinische helpen voorbereiden.
Naast dit eigen programma, met activiteiten van de NLS en van de Kring zelf, kan de Kring ook zijn medewerking verlenen aan initiatieven van zijn leden.
Alle activiteiten van de NLS en de Kring van de NLS zijn in principe toegankelijk voor iedereen die zich voor de psychoanalyse interesseert; voor sommige activiteiten is wel een kennismakingsgesprek vereist met de verantwoordelijken.
terug naar inhoudstafel
De Kring en de reglementering van de psychotherapie
Niet onbelangrijk qua 'verbanden' is tenslotte ook nog dat de Kring de situatie van de psychoanalyse in een mogelijks op til zijnde reglementering van de psychotherapie niet uit het oog wil verliezen. Samen met andere psychoanalytische verenigingen wil de Kring waken over het behoud van de specificiteit van de vorming van de psychoanalyticus (gebaseerd op de 'evaluatie' van het einde van zijn eigen psychoanalyse).
Voor alle duidelijkheid: de Kring verstrekt zelf geen getuigschriften of titels op het gebied van de vorming van de psychoanalyticus. Deze bevoegdheid kan slechts een school toekomen, in dit geval is dat de NLS.
Publicaties van de Kring
Een aantal resultaten van al die samenwerking, plus nog 'iets anders', wordt eens per jaar gepubliceerd in iNWiT, het Nederlandstalig tijdschrift voor psychoanalyse van de NLS, dat verzorgd wordt door de Kring.
Daarnaast is er ook nog sKRIPtA, het Bulletin van de Kring, dat verschillende keren per jaar verschijnt.
terug naar inhoudstafel
Het bureau van de Kring
Voor de dagelijkse werking van de Kring staat het bureau in. Dit permuteert op regelmatige tijdstippen. Momenteel bestaat het bureau uit:
Wie belangstelling heeft voor de Kring voor Psychoanalyse van de New Lacanian School, of voor de psychoanalyse in het algemeen, kan zich wenden tot een van de leden van het bureau.
terug naar inhoudstafel
Gent, mei 2006
