GEORGANISEERD DOOR LEDEN VAN DE KRING VOOR PSYCHOANALYSE

 

De psychoanalytische kuur is geen psychotherapie. Ze neemt geen vrede met de zin, ze stopt niet bij de semblant, ze is gericht op het reële. In zijn colleges heeft Jacques-Alain Miller deze oriëntatie doorheen de jaren op verschillende manieren vertaald en uitgewerkt. Het heeft ons vertrouwd gemaakt met concepten als de tegendraadse interpretatie (l’interprétation à l’envers) en het reële onbewuste.
Het is dezelfde spanning tussen semblant en reële die de rode draad vormde van zijn college van het voorbije jaar L’Être et l’Un, waar hij de oppositie tussen zijn (Être) en bestaan (existence) centraal stelde. Voorbij het Zijn dat in de eerste plaats het niet-zijn of het zijnsgemis evoceert, situeerde hij het bestaan, het Ene. Het overdrachtelijke onbewuste (l’inconscient transférentiel) is van de orde van het (niet-)zijn. Het is hypothetisch, het bestaat door het geloof erin, het doet ‘zijn’ wat niet bestaat binnen de dimensie van de (subjectieve) waarheid. Het reële onbewuste ligt daar voorbij.
In zijn voorstelling van het Congres van Tel Aviv herneemt Miller deze oppositie en nodigt uit om van daaruit het symptoom te bestuderen, of beter: te lezen. Want de psychoanalyse is niet louter een praktijk van goed-zeggen (bien dire), het is een praktijk van weten te lezen (savoir lire), met name het symptoom weten te lezen (savoir lire le symptôme). Dit ‘lezen’ viseert dat aspect van het symptoom dat voorbij de onbewuste betekenis ligt, voorbij de ontcijferbaarheid, daar waar het symptoom geen vluchtige formatie van het overdrachtelijke onbewuste is. Het viseert de onherleidbare rest ervan.

 

‘Het symptoom weten te lezen’, het is in de mate dat een analytische kuur hierin slaagt, dat ze geen psychotherapie is. Hoe kunnen we deze stelling beter ondervragen dan aan de hand van getuigenissen van Analytici van de School? Onze bijeenkomsten in 2011-2012 worden daaraan gewijd, in een ‘volgehouden verknoping’ van dit werkseminarie met het Theoretisch Seminarie georganiseerd door het Bureau van de Kring.

 

De concrete uitwerking van één en ander, de keuze van getuigenissen, worden de komende weken nader bepaald. Maar één belangrijk evenement ligt nu reeds vast. Op 24 maart 2012 zal de Kring Sergio Caretto, A.E. van de École Une en lid van de SLP (Scuola Lacaniana di Psicoanalisi) ontvangen. De conversatie met hem zal worden voorbereid op de avonden van het werkseminarie via de lectuur van zijn getuigenissen.

Caretto, S. (2010). L’homme droit. In : La Cause freudienne, 75, 39-47.
Caretto, S. (2010). ERGI l’homme droit ! De San Giovanni au giuanin. In : La Cause freudienne, 77, 183-187.

Samen met en door de deelnemers zullen de teksten worden gelezen en bediscussieerd.

Van de voorbereidende avonden:
27 januari, 16 maart, 11 mei 2012 van 21 tot 23 u
VBJK, Raas Van Gaverestraat 67a, 9000 Gent

Van de getuigenis van Sergio Caretto op zaterdagmiddag (Theoretisch seminarie): 24 maart 2012

Lieve Billiet, lieve.billiet@skynet.be
Geert Hoornaert, hoornaert.geert@telenet.be
Anne Lysy, anne.lysy@newreal.be
Luc Vander vennet, luc.vdvennet@skynet.be

Toegankelijk voor alle belangstellenden.
Deelname in de kosten
 

 

 

 

De werkgroep ‘Psychoanalyse en kinderen’ richt zich tot een breed en geïnteresseerd publiek om zich inhoudelijk te verdiepen in het werk met kinderen en adolescenten vanuit een actuele psychoanalytische visie. Dit jaar benaderen we het jaarthema van de NLS  -“een symptoom lezen”- meer specifiek vanuit de periode van de adolescentie.
De verworvenheden en het grotendeels imaginaire evenwicht die werden bereikt in de kindertijd volstaan niet om het reële van de puberteit te behandelen. Onder adolescentie verstaan we de logische tijd waarin het subject een eigen symptomatisch antwoord zoekt op de intrusie van het reële dat hier in het spel is.
In het tijdperk waarin de vader niet meer de structurerende functie heeft van weleer zoekt de adolescent dit nieuwe antwoord vaak niet langer met de vader als referentie en vindt hij of zij eerder een partner in wat voor hem of haar symptoom vormt. Het gevolg hiervan is de noodzaak een nieuwe kliniek uit te vinden die maximale kansen schept om dit symptoom te lezen. Dit vereist een weten te lezen tussen de lijntjes, een mogelijkheid tot lectuur daar waar een niet-te-lezen heerst.1 In het studiewerk dat we rond dit thema willen verrichten zal bijzondere aandacht worden besteed aan het recente boek van Hélène Deltombe “Les enjeux de l’adolescence”.

Er worden net als vorig werkjaar twee namiddagen gepland. De bijeenkomsten zullen zowel theoretisch als klinisch zijn, met voldoende gelegenheid tot conversatie met het publiek. Het concrete programma wordt later meegedeeld via KringNLS-Nu! en flyers.

 Hof van Watervliet, Oude burg 27, 8000 Brugge (zaal 14)

Vrijdag 3/02 en vrijdag 2/03 2012, van 14 tot 16u30

Peter Decuyper, peter.decuyper1@telenet.be
Catherine Roex, catherine.roex@telenet.be
Eddy Cabooter, eddy.cabooter@telenet.be

De werkgroep is vrij toegankelijk mits deelname in de kosten.

 

 

 

De werkgroep ‘Psychoanalyse en Maatschappij’ kiest dit jaar voor een nieuwe formule. Deze keer geen serie donderdagavondbijeenkomsten, wel een éénmalig evenement, een studienamiddag, op vrijdag 11 mei 2012. Titel: Hoe vandaag een symptoom lezen binnen het domein van de ‘Geestelijke Gezondheidszorg’?

 

De Geestelijke Gezondheidszorg reduceert het lijden tot een reeks gedragingen die in referentie tot een bepaalde norm getuigen van abnormaliteit. Dergelijke problematische gedragingen worden dan symptomen genoemd die wijzen op een gebrek aan ‘geestelijke gezondheid’. Er wordt dan ook ten volle geïnvesteerd in uniforme behandelingsprotocollen waarmee symptomen worden bestreden en waardoor mensen stapsgewijs symptoomvrij, dus ‘geestelijk gezond’ kunnen gemaakt worden.

 

De psychoanalyse daarentegen vraagt zich telkens opnieuw af wat de plaats is van een symptoom binnen de singuliere logica van een subject om van daaruit de behandeling te oriënteren, niet van het symptoom maar wel van het subject (in de neurose) of de Ander (in de psychose), in al haar tactische, strategische en politieke facetten.
Het is belangrijk dat we daarbij in het oog blijven houden dat de psychoanalyse een praxis is die georiënteerd is vanuit een ethiek. Het mag dan ook duidelijk zijn dat het bestaan ervan niet staat of valt met het voorhanden zijn van een accessoire zoals de divan of de aanwezigheid van iemand die zich in een multidisciplinair team opwerpt als ‘de psychoanalyticus’ van dienst, naast ‘de diëtist’, ‘de kinesist’, ‘de opvoeder’, ... 
Bovendien is deze praxis heden niet meer te herleiden tot de klassieke freudiaanse ontcijfering van symptomen als louter onbewuste formaties, zoals een lapsus, droom of grap dat zijn. Freuds onbewuste is wat Lacan de Ander noemt. Een symptoom heeft inderdaad een stevige poot in die Ander, in dat onbewuste. Lacan heeft echter ook getoond dat die Ander, aan het eind van al die ontcijfering, niet blijkt te bestaan. De Ander bestaat niet meer, maar het symptoom blijft wel nog altijd bestaan. Het is op dat punt dat Jacques-Alain Miller  nu voorstelt om het te hebben over de lectuur van een symptoom. Ontcijfering van een symptoom viseert een weten (savoir) omtrent zijn symbolische articulatie, dat tot zijn oplossing zou moeten leiden. Lectuur van een symptoom viseert de verhouding van het subject tot het reële, tot het genot, teneinde daarmee een ‘sinthoom’ te construeren, een savoir-faire of een singuliere omgangswijze van een subject met wat voor hem ondraaglijk is.

 

De lacaniaanse psychoanalyse doen bestaan betekent vandaag dan ook: geval per geval het reële opsporen, geval per geval de singuliere logica van de verhouding tot het reële construeren, geval per geval symptomen lezen vanuit die logica. Die lectuurdiscipline vanuit het reële van het geval is ons kompas, geeft richting aan onze behandelingen. Wij hebben geen enkele andere basis om te beslissen of een symptoom van een subject begrensd moet worden of integendeel ondersteund, en hoe dat dan wel moet.

 

 

De werkgroep ‘Psychoanalyse en Maatschappij’ wil nu weten hoe clinici te werk gaan, binnen de ‘Geestelijke Gezondheidszorg’, met haar specialistische evidence based aanpak van universele, geobjectiveerde stoornissen. Hoe kunnen zij daar toch nog iets doen bestaan van de lacaniaanse psychoanalyse? Hoe slagen ze er toch nog in om haar werkzaamheid daar te vrijwaren. Wat zijn hun onoverkomelijk lijkende moeilijkheden? En wat maakt dat ze toch kansen blijven zien?

 

Deze keer geen serie bijeenkomsten, maar één studienamiddag, op vrijdag 11 mei 2012: Hoe vandaag een symptoom lezen binnen het domein van de ‘Geestelijke Gezondheidszorg’? Vier mensen uit de praktijk die zullen getuigen hoe zij elk met hun eigen stijl, en elk met hun eigen vallen en opstaan, deze lectuurdiscipline trachten ingang te doen vinden. En dat niet alleen in hun eigen klinisch werk, maar ook in hun samenwerking met collega’s en andere actoren binnen het veld van de Geestelijke Gezondheidszorg.
 
Het spreekt vanzelf dat elke interventie een aanleiding is tot debat.

 

Meer info volgt via de nieuwsbrief ‘KringNLSnu, op deze site én een flyer.

 

Geuzenhuis, Kantienberg, 9000 Gent

Op vrijdag 11 mei 2012. Onthaal 13u. Aanvang 13u30. Einde 17u30.

Joost Demuynck, joost.demuynck@telenet.be
Lieven Jonckheere, jonckheere.lieven@gmail.com
Nathalie Laceur, laceur.nathalie@gmail.com
Erik Mertens, erikmertens@scarlet.be
Katrien Mortier, katrienmortier@yahoo.co.uk

Toegankelijke voor alle belangstellenden
Inschrijven via laceur.nathalie@gmail.com.
Het aantal inschrijvingen is beperkt tot 80 personen.
15 euro als deelname in de kosten (ter plaatse te betalen).